Zuurstof voor de Brugse Poort. Onder die naam start de stad Gent een vernieuwingsproject om de wijk ‘De Brugse Poort’ op te waarderen. 89 huisjes zijn onteigend en worden afgebroken om plaats te maken voor een buurttuin en nieuwe woningen. De Brugse Poort is een volkswijk, met heel wat krakers en mensen zonder papieren. Een reden voor ons om te praten met iemand die het allemaal van dichtbij heeft meegemaakt en daarna een bezoek te brengen aan een kraakpand in Gent.

Steven Desanghere woont in De Brugse Poort en is reeds jaren actief in de kraak- en anarchiebeweging. Hij is onder andere redactielid bij Indymedia – Oostvlaanderen (Indymedia brengt dagelijks online nieuws over al wat leeft en wringt in de maatschappij) en is actief in de Circusplaneet vzw te Gent. Voor we naar een Gents kraakpand gaan, hebben we bij hem thuis afgesproken om bij een lekkere tas warme soep te praten over de gebeurtenissen in de Brugse Poort en de Gentse kraak en anarchie scene.

De Brugse Poort

Het was te verwachten, we wisten dat het ooit ging gebeuren. Krakers weten dat ze elk moment uit hun huis kunnen gezet worden. De gebeurtenis in september was veel erger. Op 22 september 2004 wordt bevolen al de wagens te verplaatsen. Er heerste een grote paniek, zeker bij de mensen zonder papieren. Ik heb me geïnformeerd bij de stad, waar ze me verzekerden dat de auto’s weg moesten om de straten de volgende dag schoon te maken. Ik heb toen iedereen gerust gesteld, maar het mocht niet zijn. De volgende dag bleek wat ze eigenlijk van plan waren. Met een groot machtsvertoon van de politie heeft men het water, electriciteit en gas afgesloten. Gezinnen met kinderen die zonder licht en verwarming kwamen te staan, terwijl de afbraak van de huisjes pas in december van start ging. Na december kreeg je heel wat arme mensen die op zoek waren naar een huisje om te kraken. Toen zag je hier in de buurt allerlei opschriften aan de ramen als: ‘dit is bewoond, niet kraken aub’. Heel wat huisjes werden gekraakt, met het idee dat die vrij stonden. Bijna de helft van de krakers in Gent zijn mensen zonder papieren, die zijn echt tevreden met een dak boven hun hoofd.

Kraakpanden in Gent

In Gent zijn zeker meer dan 100 panden. De meeste kraakpanden zijn trouwens helemaal niet zichtbaar. Slechts enkele komen echt naar buiten als kraakpand. Kraakpanden zijn meer dan ooit nodig. De prijs van woningen gaat steeds de hoogte in, wanneer je geen fulltime job hebt en daarenboven alleenstaand bent, kan je de huishuur niet betalen. Soms zijn het trouwens prachtige woningen die gekraakt zijn, waar niemand van zou denken dat ze bewoond zijn door krakers. Gent is ook wel een van de meest tolerante steden in België op gebied van het kraken. Wanneer je bijvoorbeeld kan aantonen dat je ergens meer dan 24 uur woont, kunnen ze je niet zo maar uit het huis gooien. Het moet een reactie van de eigenaar zelf zijn, anders kunnen ze die krakers niets maken.

Kraken en anarchie

In Gent overlapt die scenes voor een groot deel. In Brugge is dat meer gescheiden, maar dat komt ook omdat daar bijna geen kraakpanden zijn. De media tracht de krakersbeweging steeds als een monolitisch blok te presenteren, terwijl we allemaal verschillende intenties hebben. Voor de ene kraker is het pand de plaats waar drugs kan gesnoven worden, voor de ander is dat louter een plaats om te overnachten of om feestjes te geven, maar tevens heb je ook veel idealisten in de kraakscene, dat zijn dan de politieke krakers.

‘De’ kraker

Heel verwonderlijk dat de media steeds de aparte typen uit een groep haalt. Zo komen enkel de karikaturen naar voor en worden die in stand gehouden. Terwijl heel wat dertigers nog anarchistisch zijn en meewerken aan constructieve zaken, ze laten zich inspireren door anarchisme in hun daden. De meeste krakers en anarchisten zijn zeer jong, het is ook niet eenvoudig om als ouder je kind op te voeden in een kraakpand. Je bent steeds niet zeker van je pand, dit hou je enkel als jonge gast vol. Wat niet wil zeggen dat ouders het niet kunnen, ik ken een paar ouders die dat zeer goed doen. Ze hebben vaak een contract met de eigenaar, om zo toch wat zekerheid hebben. Voor de eigenaar is zo’n contract interessant omdat hij dan geen leegstandsbelasting moet betalen.

De kracht van de kraakbeweging

Het is een zeer diverse beweging. Als je met verschillende mensen praat dan hoor je verschillende visies. De Nar is een anarchistisch maandblad dat heeft gepoogd die verschillende visies te kneden tot een geheel, om zo een duidelijker statement te kunnen doen. Het is een schoon strijdblad, maar het is zeer moeilijk om zo’n diversiteit te bundelen. Vaak winnen ook de meest radicale vormen wanneer men van anarchisme een eenduidig beeld tracht te vormen. Vergaderingen in een kraakpand of tussen anarchisten zijn vaak zeer slopend. Het is moeilijk om op een niet dictatoriale wijze tot standpunten of resultaten te komen. Maar als linkse activist vind ik me niet in de hiërarchische structuren, daarom probeer ik binnen anarchisme mijn weg te vinden en steeds opnieuw te vechten voor mijn idealen. Vlak voor de oorlog in Irak heb ik door de treinstops in een korte periode drie keer in de gevangenis gezeten, dat doet je wel nadenken. We zijn dan ook met meer ludieke acties naar buiten gekomen. We hebben toen een hamburgerstandje voor de McDonnalds geplaatst waar je lekkere vegetarische burgers kon eten voor een halve euro. De bedoeling was om zo veel mogelijk mensen te laten zien dat het ook anders kan. Spijtig genoeg zijn een aantal krakers daar komen stoer doen. Zo heeft een kraker een stoel aan zijn tepelpiercing vastgehecht en met die stoel beginnen rondzwieren. Veel mensen zijn daar op afgehaakt, maar dat was helemaal niet onze bedoeling. Moet je dan gaan zeggen tegen die krakers dat het niet bij onze visie past? Die diversiteit maakt het inderdaad moeilijk om als een stem naar voor te komen.
Toch is de solidariteit de laatste jaren zeer groot geweest, denk maar aan de oorlog in Irak, de eurotoppen, het lappersfort, … Heel wat thema’s waar velen zich volledig in gegeven hebben. Het lappersfort is een mooi voorbeeld. We wisten niet wanneer ze uit het bos moesten. Plots gebeurt het op een weekdag. Iedereen is sms-gewijs verwittigd geweest en binnen het uur stonden daar 100en mensen. Het netwerk was gevormd en iedereen binnen de beweging stond aan dezelfde kant. Alles kwam toen even samen: ngo’s, krakers, andersglobalisten, … Netwerken die ontstaan zonder hiërarchie, volledig buttom up. We gebruiken geen geweld, maar we wijken niet. We tonen dat het anders kan.

Volkskeukens

In De Brugse Poort kan je elke dag ergens terecht voor te eten in een volkskeuken. Bijvoorbeeld in de volkskeuken van het Anarchistisch Centrum, daar hangt een lijst waar je kan invullen wanneer je zin hebt om te koken. Voor een prijs van € 2 kan iedereen komen eten, de winst gaat naar de werking van het Anarchistisch Centrum. Volkskeukens zijn altijd fijn om naar toe te gaan. Daar zie je ook dat eten geen probleem is. Een deel van de krakers skippen. Ze hebben goede contacten met supermarkten, winkels en boeren waar ze ladingen goed voedsel van krijgen. Voedsel dat niet meer in de rekken mag liggen, maar dat nog wel goed is. De meeste krakers hebben trouwens ook een vorm van inkomen: werk, sponsering van hun ouders, dop, … Het beeld dat een kraker geen voedsel in zijn ijskast heeft liggen, klopt niet hoor.

Interviews met krakers

B – Barcelona
In België heb ik vroeger vooral gekraakt om activiteiten te organiseren. Dat kon vanalles zijn: optredens, een cursus zeefdruk, workshops solderen, jongleren, capoeira, … Nu huur ik hier in België een appartement, maar ik heb nog veel banden met krakers en organiseer soms activiteiten in die panden. Je hoeft niet in een kraakpand te wonen om van de ruimtes gebruik te maken. In Barcelona heb ik een paar jaar gekraakt. De huurprijs in Barcelona is ontzettend hoog en voor mij helemaal niet betaalbaar. Omdat daar zeer veel leegstand is, worden veel huizen en appartementen gekraakt. Toen ik in Barcelona arriveerde heb ik meteen de kraakscene opgezocht, naar feestjes gegaan, volkskeukens, … Zo ben ik in de kraakwereld van Barcelona gerold. Je moet geen drempelvrees voelen hoor, we staan zeer open. De volkskeukens zijn daar een goed voorbeeld van: iedereen kan komen eten en het is zeer goedkoop. Nog te veel mensen denken dat we een ander soort mens zijn. In Barcelona heb ik samen met een paar bevriende krakers een luxe appartement gekraakt, niemand dacht dat het een kraakpand was. Eten is nooit een probleem. We wisten wanneer en in welke container de lekkere dingen zaten. Recyclage, maar onze koelkast zat steeds vol. Een kraakpand hoeft geen vuilkot te zijn, maar je hebt natuurlijk panden waar je over de stront valt. Dat hangt van de inwoners af. Ik stond ’s morgens op om zes uur, ik gaf les Engels en Duits. Het was een dubbel leven, overdag juf en ’s avonds kraker. De kraker of het kraakpand bestaat dan ook niet. Kraken is gewoon een vorm van goedkoop wonen en recyclage.

Jonas – kraakpand Gent
We wonen hier sinds september 2003. Eerst hebben we onderzoek gedaan naar verschillende panden waar we konden gaan wonen. Uiteindelijk hebben we dit gekozen omdat het groot is en zo verwaarloosd stond dat we niet veel reactie van de eigenaar verwachtten. Hij is dan ook pas een jaar later hier gepasseerd. De telefoonketting sloeg meteen in werking. De eigenaar stond hier met kopers, maar hij mag hier niet zomaar binnen. Dat is huisvredebreuk. We hebben de politie gecontacteerd en zij hebben hem uitgelegd dat hij ons kon buitenzetten, maar dat hij niet kon binnenkomen. Wij hebben direct een brief naar hem geschreven, waarin we uitlegden dat we reeds een jaar in zijn pand woonden, al heel wat verfraaiingswerken hadden uitgevoerd en het onderhielden. Indien hij wou dat we uit het pand gingen, was dat voor ons geen probleem, maar dan vroegen we wel een redelijke termijn om te verhuizen en iets nieuw te zoeken. Maar als het niet nodig was, hadden we graag een contract opgesteld, voor wat zekerheid. Dat laatste vond hij goed, als we daarbij een symbolische maandvergoeding gaven. Nu hebben we reeds lange tijd niets meer van hem gehoord.
Om het pand leefbaar te maken lassen we regelmatig collectieve werkdagen in, waar we allemaal zwaar klussen. Zolang de onderlinge afspraken vlot verlopen, gaat alles goed. Iedereen heeft hier een vorm van inkomen en dat maakt alles wel aangenaam. Ik werk bij een ngo, iemand anders werkt aan de universiteit, … Daardoor kunnen we samen wekelijks een groetenpakket kopen en hebben we een zekere vorm van luxe: een douche, internetverbinding en een vaste telefoon. Kraken is een sociale praktijk dat deels een politiek en sociaal statement is. Leegstaande en verwaarloosde woningen kunnen in gebruik genomen worden. Het jammere is dat nog te weinig wordt duidelijk gemaakt dat dit een optie is die we allemaal kunnen nemen, daar moet je niet voor in een of andere subcultuur zitten.

Roza – kraakpand Gent
Roza komt mee naar buiten, slechts gekleed in een kort shortje en een T-shirt.

Ik heb het wel koud hoor, maar je went daar wel aan. Ik ben in de actie-scene terecht gekomen vanuit de jeugdbeweging J&M, daar ben ik me beginnen interesseren in milieu en mondiale problematieken. Vrienden van me hebben dit pand gekraakt. Het kraken sprak me aan, een ruimte hebben waar je je eigen ziel kan insteken. Ik ben dan een paar maanden later ook in het pand komen wonen, knal in de winter. Van een lekker warm huisje naar een pand zonder verwarming, dat was aanpassen. Ik heb hier een aparte slaapkamer, wat ik toch wel belangrijk vind. De grote ruimte van het pand hebben we ingedeeld in zes verschillende kamers, met geïsoleerde muren zodat je toch rustig kan slapen en vrijen, zonder je te generen. We hebben hier veel werk aan het pand, maar samen kunnen we heel wat opknappen. Als je het zelf niet kan, vraag je het aan collegakrakers. In de kraakscene kan je op veel solidariteit rekenen. We hebben veel contacten met andere panden, zeker met de politiek geëngageerde panden. Met de anonieme panden of junkiepanden hebben we minder contacten. Kraken is voor mij een politiek statement, een vorm van permanent directe actie voeren en niet zomaar iets dat je doet wat je goed uitkomt. Wij doen het echt vanuit een overtuiging.

Links:
indymedia
Anarchistisch Centrum
De Nar
Gent

Lapauw Dieter en Palmaerts Tom, Zuurstof in brugse poort, Krax, editie 1, vijfde jaargang, 2005, blz. 35 – 41.

• 

• MEER POSTS / TIMELINE


• « new beat, een belgische stroming (engels)
• » R&B glitter